english | nederlands

RC 14 Meinacht (“Ik zag in ’t grondloos blauw de sterren vonken”)

tekstbron

Hélène Swarth, Blauwe Bloemen (Utrecht: J.L. Beijers 1884), 34

opgedragen aan

opnamen

  • Songs 3 NM Classics

uitgaven

  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 11 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds 1321373337
  • Diepenbrock Album B/M Vol. I

  • Meinacht (“Ik zag in ’t grondloos blauw de sterren vonken”)
  • Swarth, Hélène
  • alt en piano
  • 17 augustus 1885
  • duur 3:20

Nergens in Diepenbrocks brieven wordt melding gemaakt van dit sonnet, dat door Hélène Swarth (1859-1941) geschreven is ter nagedachtenis aan Jacques Perk, de jong gestorven dichter wiens Avondzang Diepenbrock in april 1885 had getoonzet (RC 13). Uitspraken over de literaire kwaliteiten van Hélène Swarth zijn in Diepenbrocks correspondentie niet te vinden. …meer >

Meinacht (incipit)


Nergens in Diepenbrocks brieven wordt melding gemaakt van dit sonnet, dat door Hélène Swarth (1859-1941) geschreven is ter nagedachtenis aan Jacques Perk, de jong gestorven dichter wiens Avondzang Diepenbrock in april 1885 had getoonzet (RC 13). Uitspraken over de literaire kwaliteiten van Hélène Swarth zijn in Diepenbrocks correspondentie niet te vinden.

In de maanden voordat Diepenbrock Meinacht op muziek zette, was hij somber over zijn componeren, zoals blijkt uit een brief van 18 juli 1885 van een goede vriend: Van zijne muziek schijnt hij helaas niet veel vreugde te beleven, hij schreef er heel kort en nog al mistroostig over. Het is wel jammer, want hij maakte er zich, geloof ik, nog al illusie van. (BD I:102.) Met het maken van dit lied doorbreekt Diepenbrock zijn negatieve stemming.

De themakeuze van de zwoele nachtelijke natuur “vol geuren van jasmijnen” en de declamatorische behandeling van de zangpartij sluiten aan bij eerdere liederen. De compositie volgt de sonnetvorm. De kwatrijnen en de tweede terzine gebruiken hetzelfde materiaal. In een kort tussenspel voor de eerste terzine past Diepenbrock woordschildering toe door in de pianopartij het karakteristieke gezang van de nachtegaal te imiteren, waarvan vervolgens in de tekst van de zangstem wordt gerept. De drie slotregels brengen de ‘boodschap’ van het gedicht:

Mij drong die vogelzang door ziel en zinnen.
Uw vleug’len zanger, mocht ik vaak benijden,
Doch tienmaal meer uw lied van liefdelijden.

Kitty Kuiper, aan wie Meinacht is opgedragen, is een zuster van Diepenbrocks vriend E.T. (Esgo) Kuiper (1862-1924). Nergens in de overgeleverde correspondentie van Diepenbrock wordt zij met name genoemd, maar het is aannemelijk dat het over haar gaat in de slotpassage van een brief van Diepenbrock aan Esgo d.d. 1 augustus 1885: Vergeet niet mijne vriendelijke groeten aan je familie te doen en als je een paar zeeblauwe ogen ziet, kijk er dan diep [in] en maak geen stelsels! (BD I:103)

Diepenbrocks Meinacht is overgeleverd in slechts één semi-autograaf; een kopie van het lied, waarin de dedicatie aan Kitty Kuiper moet hebben gestaan, is verdwenen. Voor zover bekend is deze compositie nooit uitgevoerd tijdens Diepenbrocks leven.

Robert Spannenberg



Ik zag in ‘t grondloos blauw de sterren vonken,
En witte wolkjes komen en verdwijnen.
O klaar en koel, als menschlijke oogen blonken
De gouden spranken, die onze aard' beschijnen!

Toen sloeg ik d'oogen neer. Mijn lippen dronken
Den zoelen wind, vol geuren van jasmijnen,
En, droomensmoê, in stil genot verzonken,
Vergat mijn ziel de wilde winterpijnen.

Een nachtegaal, op blanke bloesemtwijgen,
Verhief de stem en zong een lied van minnen.
De lentenacht smolt weg in aêmloos zwijgen.

Mij drong die vogelzang door ziel en zinnen.
Uw vleug'len, zanger, mocht ik vaak benijden,
Doch tienmaal meer uw lied van liefdelijden!


  • A-80(2) Meinacht

    • 1
    • 2
    • 3
    • 4
    • 5
    • 6
    • 7

    semi-autograph A-80(2) dated on the title page gecomponeerd voor Altstem met Klavierbegeleiding door A Diepenbrock Amst[erdam] 17 Aug 85

    • 17 augustus 1885
    • bewaarplaats: Diepenbrock Archief Laren
    • pagina's: 7
  • SL-01

    copy, now lost (This copy, which according to Reeser was almost identical to A-80(2) and probably by the same copyist, is mentioned in the Critical Notes of the 1952 edition.)

    • pagina's: onbekend

  • klik voor vergroting

    Songs 3

    cd NM Classics
    Alexander, Roberta ♦ Jansen, Rudolf ♦ Nes, Jard van ♦ Holl, Robert ♦ Prégardien, Christoph ♦ Pfeiler, Christa

    Tracks:

  • Complete Songs for Solo Voice and Piano Vol. 11

    1999 Donemus / Alphons Diepenbrock Fonds Krouwel, Dinant
  • Diepenbrock Album B/M Vol. I

    1952 Reeser, Eduard